Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD’nin İran’a saldıracağı tezlerine ait, “Amerikalı arkadaşlarıma bunu yapmamalarını tavsiye ederim. Zira aslında İran’a çok fazla baskı uyguluyorlar. Yaptırımlar, İran iktisadına büyük ziyan veriyor.” dedi.
Fidan, Davos ziyareti kapsamında “On the Record” programında Hadley Gamble’a mülakat verdi.
Gazze’ye yönelik teşebbüste yatırım eksikliği yaşandığına işaret eden Fidan, dışarıdan yatırıma gereksinim olduğunu fakat birden fazla maddi takviyenin devletlerce verildiğini söyledi.
Fidan, Türkiye’nin Gazze’ye muhtemel asker gönderme ihtimaline yönelik soru üzerine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Gazze Barış Planı’na katkı sağlamak için Türkiye’nin gücü dahilinde her şeyi yapmaya hazır olduğunu söylediğini hatırlattı.
Türkiye’nin Barış Heyeti’nin kesimi olduğunu anımsatan Fidan, Ankara’nın Gazze’ye ait yürütme komitesinde de çalıştığını ve çok önemli insani yardım faaliyetleri yürüttüğünü lisana getirdi.
Fidan, Türkiye’nin bu çerçevede Gazze’deki Memleketler arası İstikrar Gücü’nün bir kesimi olmaya hazır olduğu bildirisini vererek, “Ancak bu husus, daha geniş bir milletlerarası toplum içinde yürütülecek tartışmalara bağlı. Bunu dışlamıyoruz; yapmaya istekliyiz. Lakin söylediğim üzere, bu mevzu belirli ülkeler ortasında tartışılmalı ve uzlaşı sağlanmalı. Sürecin nasıl ilerleyeceğini göreceğiz.” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’deki çatışmaları durdurabileceğine inandığını vurgulayan Fidan, İsrail’in ateşkesi tekraren ihlal ettiğinin altını çizdi.
Fidan, Türkiye’nin İsrail üzerinde “gerçek manada baskı kurabilecek tek kişinin” ABD Başkanı Trump olduğuna inandığını belirtti.
Trump’ın “farklı lobilerin hedeflerinden” bağımsız olduğuna inanıldığına işaret eden Fidan, Trump’ın bu sebeple bağımsız düşünebileceği ve hareket edebileceği değerlendirmesini yaptı.
Fidan, “(Trump) Şayet isterse, İsrail üzerinde baskı kurma ve İsrail’in yanlış davranışlarını durdurma kapasitesine sahip.” dedi.
Fidan, bölgesel gelişmelere ait soru üzerine Suriye’de yaşananlara bakıldığında, umutlu olunması gerektiğini düşündüğünü belirterek, Gazze’deki ateşkesin devam ettiğinin görülmesini istediklerini söyledi.
Bunların olumlu işaretler olduğu tespitini yapan Fidan, bilhassa Suriye’de olanların bölge ülkeleri, ABD ve milletlerarası toplumun, Orta Doğu’daki bir sıkıntıda birinci sefer bu kadar süratli ve çabuk bir ortaya geldiğini ve somut adımlar atmaya başladığını gösterdiğini kaydetti.
Fidan, bunun çok şey anlattığı tespitini yaparak, “Eğer bunu bölgemizde ya da dünyadaki başka problemlere da uygulayabilirsek, nitekim süratli kazanımlar elde edebiliriz.” tabirini kullandı.
“Ancak bölgemiz artık asla eskisi üzere olmayacak.” diyen Fidan, Türkiye’nin umudu ve eforunun geçmişle kıyaslandığında bölgeyi daha uygun bir noktaya taşımak olduğunun altını çizdi.
Fidan, Türkiye’nin bölgede mümkün olduğunca “yapıcı bir rol oynamaya çalıştığını” hatırlatarak, bölgesel problemlerin bölge ülkelerince sahiplenilmesinin Ankara için hayati değerde olduğunu anımsattı. Bunun Trump’ın genel siyaset yaklaşımıyla da örtüştüğünü düşündüğünü kaydeden Fidan, ABD idaresinin “küresel tertibin polisi” olmak istemediğinin altını çizdi.
Dışişleri Bakanı Fidan, Türkiye ve öbür bölge ülkelerinin bir ortaya gelerek meselelerini sahiplenebileceği ve gerekli olan her şeyi yapabileceği bildirisini verirken, bunun “yeni bir Osmanlı İmparatorluğu” olmadığına, çünkü şu anki nizamda ulus devletlerin olduğuna değindi.
Ulus devletlerin bir ortaya gelmesinin, kendi platformlarını oluşturmasının ve ekonomik, siyasi, güvenlik ya da terörle ilgili sıkıntılarını sahiplenmesinin kelam konusu olduğuna dikkati çeken Fidan, “Zira şayet sıkıntılarımızı çözmek için bir hegemonun gelip müdahale etmesini beklemeye devam edersek; birden fazla vakit bu sıkıntılar bizim görmek istediğimiz biçimde çözülmez. Üstelik bunun bedeli de çok ağır olur.” diye konuştu.
Fidan, İran’ın coğrafyada komşu ve büyük bir ülke olduğunu anımsatarak, İran’da yaşananların, Türkiye’yi de yakından ilgilendirdiğini düşündüğünü söyledi.
İran’daki sıkıntıların geniş bir coğrafyayı etkilediğine işaret eden Fidan, “Bu sebeple İran’daki istikrar, hepimiz için kıymetli.” dedi.
Fidan, bu nedenle İran ve milletlerarası topluma, meselelerini güç kullanmak yerine diyalog yoluyla çözmeleri tarafında tavsiyelerde bulunulduğunun altını çizerek, diyaloğun, problemleri çözmenin tek yolu olduğunu bildirdi.
2025’teki ABD ve İsrail ile İran’ın çatışmalarını anımsatan Fidan, Washington idaresince dillendirilen “yeni bir kinetik müdahale” ihtimalinin tahlil olmadığını belirtti.
Fidan, İran’daki kamuoyu muhalefeti, protestolar ve şovların; rejime ve hükümete gerekli iletileri vermediğini söyleyerek, buna karşın Tahran’ın memleketler arası sistemle yaşadığı meseleler sebebiyle iktisat ve öbür alanlarda halkına imkanlar sunmasının kolay olmadığı tespitini yaptı.
İran’ın bu sebeple, makul fırsatları elde edebilmek hedefiyle dış ve birtakım güvenlik siyasetlerinde değişikliğe gitmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, İran ya da İran etrafındaki olayların İran’da rejim değişikliği yaşanmasına neden olacağına inanmadığını ve bundan bahsetmediğini söyledi.
Fidan, ABD’nin İran’a “müdahale etme olasılığı” sorusuna, “Amerikalı arkadaşlarıma bunu yapmamalarını tavsiye ederim. Zira zati İran’a çok fazla baskı uyguluyorlar. Yaptırımlar, İran iktisadına büyük ziyan veriyor.” cevabını vererek, İran’daki şovların de bununla temaslı olduğuna işaret etti.
İran’ın müzakereye hazır olduğunu fakat yanlışsız biçimde müzakere etmenin bir yolunun bulunması gerektiğini belirten Fidan, İran’ın “köşeye sıkışmış” hissetmesi halinde en makûs senaryo için hazır olacağına işaret etti.
Fidan, “Sorunu çözmek üzere tek bir samimi niyet varsa, bir fırsat olduğuna inanıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Rusya-Ukrayna Savaşı’yla ilgili Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile konuştuğunu aktaran Fidan, savaş konusunda bir mutabakata varmaya artık daha yakın olunduğunu vurguladı.
Fidan, Beşşar Esed liderliğindeki Baas Partisi rejiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinin akabinde birinci hafta içinde bölge ülkeleri olarak evvel Amman’da sonra Kahire’de bir ortaya geldiklerini ve akabinde Avrupa ülkeleri ve ABD’nin de görüşmelere katıldığını hatırlatarak, “Hepimiz Şam’daki hükümetten beklediğimiz 4-5 öncelik belirledik; komşu ülkelere tehdit oluşturmamak, terör örgütleriyle işbirliği yapmamak, azınlıklara, öteki etnik ve dini kümelere zulmetmemek, ülkenin toprak bütünlüğünü ve birliğini korumak. Mülteciler ve terörizm; bizim için iki büyük mevzu. Bunları (Suriye Cumhurbaşkanı) Ahmed Şara’ya ilettik.” diye konuştu.
Sunulan önceliklerin Şara tarafından kabul edildiğini aktaran Fidan, “Ve o vakitten beri, herkesin onun yaptığı işten hayli mutlu olduğunu düşünüyorum.” dedi.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ortasındaki “huzursuzluğa” ait soruya Fidan, “Türkiye olarak, bölgesel birliğe muhtaçlığımız olduğu üzere, bu iki kıymetli dostun birbirinden biraz uzaklaştığını görmek güzel değil. Lakin onların yine bir ortaya geleceğine inanıyoruz, zira onlar kardeşler, eski dostlar. Bence vakti geldiğinde kendi problemlerini çözeceklerdir, zira hem BAE hem de Suudi Arabistan tecrübeli liderliğe sahip. Kendi ortalarındaki farklılıkları çözebilecekleri bir noktaya geleceklerdir.” yanıtını verdi.
Fidan, halihazırda Suudi Arabistan’ın talebi üzerine BAE’nin şu anda daha yapan bir yaklaşım sergilediğini düşündüğünü belirterek, bu durumun iki ülke ortasında yaşananların tırmanışa geçmesini önlemenin bir işareti olduğunu tabir etti.
Suudi Arabistan’ın ulusal güvenlik hassasiyetleri konusunda çok daha savlı, BAE’nin de çok daha anlayışlı hale geldiğine işaret eden Fidan, “Bu yüzden, bu metodolojilerin bir ortada kullanılması halinde, birtakım sonuçlar elde edilebileceğini düşünüyorum. Daha fazla diyalog ve irtibat kurmamız gerekiyor.” dedi.
Kaynak: Yeni Şafak
Bir yanıt bırakın