Atlantik’te kriz NATO’yu modüller

Soğuk Savaş sonrası periyotta NATO’nun resmî sözcülüğünü yapan, 13 sene boyunca NATO Genel Sekreter Yardımcılığı misyonunu üstlenen ve “Küresel tehditlere karşı NATO’nun stratejik aklı” olarak anılan Jamie Shea, örgütün geleceğini Yeni Şafak’a kıymetlendirdi. Trump’ın müdahale adımının NATO Antlaşması’nın ihlali manasına geleceğini tabir eden Shea, bu durumun ittifak içinde kriz yaratacağını, Avrupa’nın askeri olarak karşılık veremeyeceğini lakin ABD’ye karşı ekonomik ve hukuksal hal alacağını tabir etti.

Trump’ın Grönland’ın denetimini ele geçirmeye yönelik tekrarlanan tehditlerinin, NATO’yu istikrarsızlaştırdığını kaydeden Shea, “İttifak, 32 üye devletini birbirlerinin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü muhafazaya bağlıyor. Münasebetiyle ABD’nin diğer bir müttefikin topraklarını hukuka muhalif biçimde ele geçirmesi, bilhassa Grönland’dan ABD’ye ya da NATO’ya yönelik bu türlü radikal bir adımı haklı çıkarabilecek acil bir tehdit bulunmadığı dikkate alındığında, NATO Antlaşması’nın çok önemli bir ihlali manasına gelecektir” sözlerini kullandı. Ukrayna’da ateşkes ve Rusya tehdidine odaklanılması gereken bir devirde Trump’ın çıkışının ittifakın dikkatini dağıttığını tabir eden Shea, “Önümüzdeki haftalarda Avrupalı müttefiklerin, Grönland için ABD’nin tam askerî denetimini gereksiz kılacak geliştirilmiş bir güvenlik tedbirleri paketi üzerinde Washington ile anlaşabilmeleri umuluyor” kelamlarını sarf etti.

“ABD, Avrupa muhalefetine karşın Grönland’a karşı askerî operasyon başlatırsa, bu durum kaçınılmaz olarak ittifak içinde büyük bir kriz yaratacak” diyen Shea, “Avrupalılar askerî olarak karşılık veremeyecekler (ve bunu istemeyecekler), fakat Washington’a karşı ekonomik yaptırımlar uygulamaları ve Trump idaresinin geri kalan müddeti boyunca ABD ile birçok güvenlik iş birliği biçimini sona erdirmeleri kuvvetle muhtemeldir” değerlendirmesini yaptı. Jamie Shea, NATO’nun örgüt olarak varlığını sürdürse de Avrupalıların onun işlerliğine inancını yitireceğini vurguladı. “NATO’nun ileri savunmasında oluşabilecek boşluklar ve müttefikleri alternatifler bulmak için telaşa sürükleyecek ani sürprizler, Rusya’yı NATO’nun bütünlüğünü daha da test etmeye teşvik edecek; buna Moskova’nın NATO topraklarına yönelik hudutlu askerî ihlallerde bulunma ihtimali de dâhildir” diyen Shea, “Avrupa Birliği’nin kendini savunma kapasitesine ulaşması 2030 yılına kadar sürecek” kelamlarıyla sürecin hakikat programlanması gerektiğini belirtti.

Shea, NATO’nun global jandarma rolünün bittiğini belirterek, Rusya taarruzları nedeniyle kendi hudutlarına çekilmek zorunda kaldığını söyledi. Öngörülemez bir ABD Başkanı ile NATO’nun geleceği belgisiz olduğunu kaydeden Shea, “İttifak muhtemelen Trump’ı da atlatacaktır; biraz yıpranmış ve hırpalanmış olsa da. Fakat çok şey, Beyaz Saray’a onun akabinde kimin geleceğine ve transatlantik ilginin (Biden idaresi periyodunda olduğu gibi) onarılıp onarılmayacağına ya da MAGA eğiliminin temsil ettiği kopuş ve ABD tek taraflılığının devam edip etmeyeceğine bağlı olacaktır” yorumunu yaptı.

NATO müttefiklerinin “Türkiye güçlü ortak” algısına katılmadığını bilakis Türkiye’nin örgüt için “Vazgeçilmez bir müttefik” olduğunu diyen Shea, “NATO’nun tarihine baktığımızda, Fransa’nın ve epey sık biçimde ABD’nin NATO’yu Türkiye’den çok daha fazla zorladığını görürüz. Daha geniş perspektiften bakıldığında Türkiye’nin NATO’ya katkısı son derece büyük olmuştur” dedi. Shea, “ABD, Türkiye’yi F-16 ve F-35 savaş uçağı programlarına tekrar dâhil ediyor ve Avrupalılar, Yunanistan ve Kıbrıs’ın (GKRY) Türkiye’nin AB SAFE savunma yatırım fonuna tam iştirakini geciktirmesine karşın, Türkiye’nin yüksek teknoloji savunma endüstrilerinin ve uzay programlarının daha güçlü bir Avrupa savunmasına yapabileceği büyük katkıların giderek daha fazla farkına varıyor” dedi.